?

Log in

No account? Create an account

Previous Entry | Next Entry

Lingvistiko, pirahã kaj pistaka lakto

Hieraŭ mi estis en la MPI, kie mi nun laboras 9 horojn ĉiusemajne por po 10 eŭrojn. Sed pri miaj ekzaktaj laborsituacioj mi alifoje rakontos...

Tamen, hieraŭ estis vere mojosa tago tie! Kaj temis la tutan tagon pri lingvistiko. Mi alvenis kaj iomete laboris pri la ASJP-projekto, kaj pli precize pri bantuaj lingvoj, kiuj verŝajne ankoraŭ okupiĝos min kelkajn monatojn. Mi ankaŭ parolis iomete kun mia nuna ĉefo, Søren el Danio kaj kun la sekretarino por ankoraŭ povi labori pliajn kvin monatojn tie. Poste estis tempo por prelego. Ĉiam estas gastprelegoj de eksterlandaj lingvistoj tie, kaj ĉi-foje venis sufiĉe konata lingvisto: Dan Everett, kiu esploris por tri jardekojn la indiĝenan brazilan lingvon Pirahã, kiu estas lingvistike ege interesa: ĝi havas nek nombrojn, nek kolorojn, nek tempussistemon (tio fakte ne estas tre ekzota), ĝi havas la plej simplan konatan sistemon por nomi parencojn kaj krom tio unu el la plej malgrandaj fonemsistemoj el la mondaj lingvoj. Sed la plej ŝokigan econ de la lingvo pirahã Everett postulis kelkajn jarojn poste: al ĝi evidente tute mankas ĉian formon de rikuro (rekursio).
Laŭ alia – fakte tre eminenta – usona lingvisto, nome Noam Chomsky la plej profunda kaj distinga trajto de la homa lingvo ĝenerale estas ĝia eblo enlitigi inkludi unu frazon en alian frazon sen fin', kiel ekzemple en: Lisa diris, ke Paul diris, ke Jana demandis, ĉu Noam scias, ke Dan pravas. Ĝis nun, oni akceptis tion, sed laŭ diversaj, eĉ sendependaj kaj kritikemaj esploradoj, oni vere ne povis trovi tiajn (aŭ eĉ mapli komplikajn) frazojn en tiu lingvo. Kiam oni montris al Chomsky la rezultojn de la plej nova kaj ŝajne objektiva komputila esplormetodo, li simple diris, ke tio estis nova metodo, kiun oni ankoraŭ ne testis kun aliaj lingvoj, do oni simple povos ignoru ĝin. Li nomis Dan ĉarlatano kaj disfamigis lin sen vere science klarigi aŭ eĉ pruvi la malon. Chomsky simple ne liveris iujn ajn kontraŭevidentaĵon. Laŭ mi, tio estas tre kritikenda metodo kaj tre danĝera principo tiel "religiigi" la lingvosciencon. La ĉomskianoj estas fakte sufiĉe granda grupo, kiuj pli aŭ malpli sekvas liajn postulaĵojn kaj kredas je la Universala Gramatiko (ne, tiu ne rilatas iel al Esperanto). Mi konfesu, ke mi ne estas eksperto pri tiu precipa subtemo, sed mi kiel tipologia lingvisto vere ne povas serioze akcepti tiun striktan dogmon.
Pri tiu ĉi lingvistik-interna konflikto parte temis la prelego de Everett kaj poste ankaŭ la filmon, kiun li montris al granda spektantaro en la MPI: "The Grammar of Happiness" (La Gramatiko de Feliĉo), kiu ankaŭ bone montris la problemojn, kiujn Everett nun havas: la brazila asocio pri indiĝenaj rajtoj, FUNAI, ne plu rajtigas al Everett mem viziti la regionon kun la ĉirkaŭ 350 ĝis 400 pirahãoj. Li ne plu rajtas esplorumi tie, dum aliaj fakte rajtas. La filmo ankaŭ bone montris la vivon en tiuj kvar vilaĝoj, la homojn mem kaj la ŝanĝo, kiu okazis dum la jaroj. Mi estis iomete surprizita pri tiel bone farita dokumentaĵo kaj esperas, ke oni ankaŭ ĉi tie en Germanio montros ĝin iam... ĉiukaze, ĝi vere estas spektinda filmo, precipe se vi mem ne estas lingvisto.
Post la filmo, oni ankoraŭ rajtis fari demandojn, kaj oni ankaŭ demandis, kion oni nun faras pri la lingvo... Everett respondis, ke li havas ankoraŭ ege ege multe da materialo, skribitan, filmitan, surbendigitan, en kaj pri la lingvo, kiu ankoraŭ ne estas tute prilaborita aŭ transformita en publikebla aŭ utila formato. Li ŝajne provas proponi novan projektegon, en kiu oni analizu kaj ordigu tiun materialaron. Fakte tio sonas tre interesa al mi mem! Mi jam sufiĉe multe legis pri tiu lingvo kaj eĉ legis trionon de la 400-paĝa portugallingva gramatiko de Everett, kiun li skribis iam en la 80-aj jaroj. Ial mi tre ekŝatis la lingvon, ne pro tiuj pridisputeblaj postulaĵoj, sed simple pro la ŝajne interesa gramatiko, la stranga sed amuziga fonologio kaj la eblo ne nur paroli, sed eĉ fajfi aŭ zumi pirahã! Mi vere ŝatus glosigi kaj analizi ĝin iam, sed nu... mi unue okupiĝos pri aliaj aferoj.

Inter la prelego kaj la filmo estis iom da tempo, dum kiu mi laboris. Sed mi ankaŭ babilis kun Nina, kiu estas la junior-profesorino pri fonetiko kaj fonologio en nia universitato. Ŝi venas el Grekio kaj tial ĉiam instruas en la angla. Antaŭ unu jaro mi por ŝia kurso instruis anstataŭ ŝi unu lecionon pri "ekzotaj fonemoj de la mondaj lingvoj" por la homoj el la 2-a semestro. Kaj ĉi-jare mi denove faros ĝin. Pasintjare mi faris ĝin en la angla, ĉi-jare eble en la germana, mi ankoraŭ ne decidis. Fakte tio estos jam postmorgaŭ (ĵaŭde). Mi jam antaŭĝojas! Nina ankaŭ revenis de la HIT-vendejego kun kelkaj aferoj, kiujn ŝi volis meti al la fridujon antaŭ ol hejmeniri, do mi helpis al ŝi trovi la fridujon, ĉar ŝi mem ne havas ŝlosilon por la MPI (sed mi! ^^). Pro tio kaj pro mia senkosta leciono en ŝia prelegaro, ŝi invitis min al pistaka lakto kaj ni iomete babilis. Ĉi-foje germana, ĉar al ŝi mankas praktikado kaj ŝi havis kelkajn demandojn pri prepozicioj en la germana. Ŝi parolis ankoraŭ ne tute flue kaj kelkfoje devis serĉi vortojn, sed ŝi apenaŭ faris erarojn. Tio mojosis kaj impresis min. Sed similan mi ja jam konas de mia koramikino (sunalooch), kiu eble ankoraŭ ne atingis la nivelon de Nina, sed vere preskaŭ. Oni ja ofte diras aŭ pensas pri mi, ke mi estus rapidega kaj lerta lingvolernanto, sed mi devas nei tion. Mi ne estas vere iel elstara. Pri la rusa mi havas grandegajn problemojn! En la eŭska kurso, kiun mi nun vizitas en la universitato, Keziah kaj kelkaj aliaj estas pli bonaj ol mi, kaj mi bedaŭrinde tre rapide mallernis grandan parton de la tajlanda, kion mi ja antaŭ apenaŭ unu jaro ankoraŭ sufiĉe bone parolis — mi fakte rekomencis antaŭ kelkaj tagoj kaj per ANKI denove relernas la 1700 vortojn, kiujn mi iam konis en ĝi.
Do jes, reen al la temo: mi pensas, ke estas ĉiam ĝojiga kaj eble eĉ utila havi bonan rilaton kun siaj (eks-)instruistoj kaj profesoroj. Per tiaj rilatoj oni povas ofte profiti kaj akiri iun favoran laborpozicion aŭ helpon pri io aŭ alian kontakton al aliaj lingvistoj. Aŭ simple senkostan kaj bongustegan lakton kun pistaka gusto. ;)

Tags:

Comments

( 1 comment — Leave a comment )
Daria Zelenina
May. 1st, 2013 04:49 am (UTC)
Kvankam eble vi mem estas laca, via artikolo estas tre inspiranta.
( 1 comment — Leave a comment )